13 maja 2011 r. (piątek) będziemy świętować 110. rocznicę urodzin Ochotnika do Auschwitz - rotmistrza Witolda Pileckiego. Uczestnicy apolitycznej inicjatywy obywatelskiej "Przypomnijmy o Rotmistrzu" ("Let's Reminisce About Witold Pilecki") w wielu miastach Polski uczczą ten okrągły jubileusz udziałem w Marszach Rotmistrza. 13. maja.2011r. o godz. 8.00 w Kościele M.B.Częstochowskiej będzie uroczysta Msza Św. pod przewodnictwem ks. bpa Marka Mendyka po której odbędzie się marsz (ulicami Lubina) dla Rotmistrza Pileckiego (ul. Kopernika przez rondo w kierunku galerii i deptakiem do dębów Katyńskich). Do chwili obecnej organizację Marszów Rotmistrza 2011 potwierdzono w 25 miastach Polski. Prezydent Miasta, Miejski Impresariat Kultury, Duszpasterze Salezjanie oraz Pedagodzy i młodzież szkolna jako organizatorzy marszu proszą o zabranie ze sobą flag narodowych. Serdecznie zapraszamy wszystkich mieszkanców Lubina do jak najliczniejszego udziału.

Zobacz stronę tego niesamowitego człowieka »

W zeszłym roku uczestniczyłem w konferencji szkół salezjańskich we Wrocławiu, podczas której wykład wygłosił prof. Jan Miodek. Poniżej zostawiam fragmenty tekstu z tego spotkania.

Swój tekst poświęcę czterem - w moim odczuciu najważniejszym - zjawiskom współczesnej polszczyzny. To o nich już dziś się mówi, że stanowią istotne novum w dziejach naszego języka, że należy je uznać za leksykalno-gramatyczne znaki czasu po roku 1989, bo też i wystąpiły w niespotykanym dotąd natężeniu dzięki przemianom polityczno-kulturowo-cywilizacyjnym, jakie w tym okresie zaszły w Polsce.

Pierwsze z nich - to coraz silniejszy wpływ rzeczywistości elektronicznej na codzienne zachowania komunikacyjne. Praca przy komputerze czy laptopie, mejlowanie, esemesowanie to przecież czynności dla coraz większej grupy ludzi zupełnie prozaiczne. Oczywistością komunikacyjną stały się adresy internetowe umieszczane pod tytułami gazet i czasopism, a także przy rubrykach zamieszczających głosy czytelników (...), tak jak wymiana prywatnych adresów mejlowych jest dziś równie częsta jak tradycyjna wymiana numerów telefonicznych. (...)

Znamienne jest przy tym, a dla tych rozważań najważniejsze, oddziaływanie sfery elektronicznej na językową wyobraźnię, czego efektem są pomysły stylistyczne zupełnie niemożliwe jeszcze kilkanaście lat temu. Oto np. charakterystyczny dla języka informatycznego megabajt - jednostka pojemności pamięci - stał się źródłem popularności cząstki mega (gr. megas - "wielki") - niezwykle produktywnej zarówno w języku młodzieżowym (megawypas - o udanym jakimkolwiek przedsięwzięciu, megastrzała - "ładna dziewczyna", megaściema - "duże kłamstwo", megamózg - "zdolny uczeń"), jak i medialnym megawydarzenie, megakoncert, a nawet megaproblemy eucharystyczne - w elitarnym czasopiśmie katolickim).

Jakże też chętnie wszyscy dookoła coś i - niestety - kogoś kasują. Nie są najlepsi, nie wygrywają, nie pokonują, nie zwyciężają, nie faulują, lecz właśnie kasują - jak w komputerze.

Komputerowy klawisz służący kasowaniu, dopowiedzmy, ma doskonale wszystkim znany angielski napis delete. Oddziałuje już on tak silnie na wyobraźnię językową, że możemy znaleźć w prasie zdanie: Przyczepiła się do mnie ta myśl i za nic nie chciała zdelejtować. Oczywiście, jest ono stylistycznym żartem. Ale pomyślmy: czy byłby on możliwy jeszcze kilkanaście lat temu?!

Czy byłyby również możliwe jakże znamienne wypowiedzi - czy to jednego z bohaterskich ratowników z kopalni "Halemba": Po takiej akcji muszę się zresetować, czy księdza proboszcza witającego w kościele dzieci pierwszokomunijne: Serduszka wasze zresetowane, gotowe do przyjęcia Pana Jezusa? Tymczasem dziś resetowanie (z ang. reset) - "ponowne uruchamianie systemu operacyjnego komputera" - wychodzi poza tradycyjny komputerowy krąg używalności i staje się leksykalną metaforą przeciętnego użytkownika polszczyzny, wariantem regenerowania się, odnawiania fizycznego i duchowego (jeden z moich znajomych, opowiadając o udarze mózgu, który przeszła jego żona, spointował swą relację zdaniem: teraz jej mózg musi się zresetować).

Swoistą zaś syntezą wątku poświęconego delejtowaniu i resetowaniu niech będzie wypowiedź jednego z naszych publicystów: Wobec Stanów Zjednoczonych musimy zastosować reset, bo one już nam dawno powiedziały delejt.

Uderzająco wzrasta frekwencja nagłówków prasowych wystylizowanych graficznie na adresy internetowe, np. smiec.pl (artykuł o problemie wywozu śmieci), www.sprzedam-owies.pl (artykuł na temat skupu zbóż) albo wwwojna światowa. Kłótnia USA z ONZ o kontrolę internetu.

Litera-głoska e, do której okrojono człon electronic połączenia wyrazowego electronic mail ("elektroniczna poczta"), funkcjonuje jako swoisty przedrostek otwierający nieskończony ciąg słowotwórczy dla formacji typu e-karta, e-formularz, e-faktura, e-szkoła, e-biblioteka o znaczeniu "elektroniczna karta", "elektroniczny formularz" itd.

Otwarte na przyjęcie dowolnego członu utożsamiającego są również charakterystyczne dla nowej rzeczywistości cząstki cyber- (cyberchłopi, cybermiłość czy Cybermysz - tytuł programu telewizyjnego dla dzieci) i Euro- (Eurogol, Euroexpress, Euromedia, Eurokuchnia).

Opisane powyżej modele morfologiczne dotykają już bezpośrednio drugiego zjawiska, które oceniam w kategorii językowego znaku czasu po roku 1989, a mianowicie lawinowego przyrostu złożeń wyrazowych (o nieustabilizowanej jeszcze pisowni - łącznej, rozdzielnej albo z łącznikiem) z członem odróżniającym się na pierwszym miejscu - takim właśnie, jak w połączeniach e-mail, e-demokracja, cybermiłość, eurokuchnia (ugruntowaną tradycję miały w polszczyźnie połączenia z członem odróżniającym na drugim miejscu - poczta elektroniczna, demokracja elektroniczna, miłość cybernetyczna, kuchnia europejska). Produktywność tego ciągu morfologicznego wiązać należy z silniejszym niż w przeszłości oddziaływaniem germańskiego systemu gramatycznego, a ściślej - języka angielskiego (w mniejszym stopniu - także niemieckiego). To ono stoi u źródeł takich konstrukcji, jak seksafera, seksmaniak, protest marsz, tenis nauka, jakość analiza, nugat krem, Golec Orkiestra, Sopot Festiwal, Kredyt Bank, biznesplan, auto części, Sport Telegram, pornofala.

Proces powstawania tego typu struktur wydaje się nieodwracalny, choć ciągle trudno sobie wyobrazić jakość analizę czy tenis naukę w codziennym językowym obcowaniu. Stałe jednak oddziaływanie przywołanego modelu morfologicznego - szczególnie w tekstach specjalistycznych - stworzy (a może już stworzyło?) nową regułę konstrukcyjną, której użytkownicy języka będą się podporządkowywać z coraz mniejszymi oporami poprawnościowymi.

Ciąg dalszy wykładu znajdziesz TUTAJ.